Wydobywanie nieprzytomnego nurka spod wody wg UHMS – część 1

Undersea and Hyperbaric Medical Society (UHMS) odgrywa bardzo istotną rolę jako doradca w sprawach medycznych dla branży nurkowej. Pomaga organizacjom tworzyć zalecenia odnośnie procedur ratowniczych, a także stara się od strony medycznej odpowiadać na zmiany procedur i technik nurkowych.

Utrata przytomności pod wodą jest jednym z największych problemów jakie mogą zdarzyć się pod wodą. Przeżywalność takiego zdarzenia jest w tym momencie poniżej 30% i dlatego UHMS postanowił ustosunkować się do istniejących procedur ratowniczych związanych z takim przypadkiem. Ponieważ procedury opisane przez PADI w podręczniku Rescue Diver są w tym momencie najbardziej kompletne, UHMS wybrało ten materiał jako punkt odniesienia dla swoich badań. Stały się one podstawą dla stworzenia zaleceń w dziedznie postępowania z nieprzytomnym nurkiem. Zalecenia zostały podzielone na 3 fazy akcji ratowniczej:

Artykuł źródłówy: UHMS 2012 VOL. 39 No. 6

Zacznijmy od wątpliwości dotyczących pierwszej fazy, czyli przygotowania nurka do wynurzenia. Ogólna procedura zakłada, że jeżeli automat jest w ustach nurka powinien być utrzymywany w tej pozycji przez ratownika przez całe wynurzenie. Pojawiło się jednak kilka wątpliwości:

Czy powinno się wkładać automat, w przypadku kiedy znaleziony nieprzytomny nurek nie ma go w ustach?

Nie, nawet w przypadku kiedy byłeś świadkiem utraty przytomności i wypadnięcia automatu. Priorytetem powinno być jak najszybsze wyciągnięcie nurka na powierzchnię. Najważniejsze jest tutaj przeciwdziałanie utonięciu, bo nawet w przypadku, gdy nurek utrzymuje automat w ustach jest duże ryzyko, że woda już dostała się do dróg oddechowych. Jedyny wyjątek stanowi środowisko zamknięte (overhead), gdzie nie ma bezpośredniego dostępu do powierzchni. W takim przypadku należy przed włożeniem automatu do ust poszkodowanego, oczyścić go przyciskiem dodawczym.

Komitet podtrzymał zalecenie, że w przypadku kiedy nurek ma automat w ustach (szczególnie jeżeli wydaje się oddychać), ratownik powinien utrzymywać go na miejscu w trakcie wynurzenia.

Czy w przypadku kiedy nieprzytomny nurek jest w fazie tonicznej lub klonicznej drgawek/konwulsji, ratownik powinien poczekać z wynurzaniem na ustanie ataku konwulsji (fazy klonicznej)?

Dla przypomnienia faza toniczna to trwające kilka do kilkunastu sekund napięcie wszystkich mięśni, a faza kloniczna to następujący po niej atak drgawek trwający do 3 minut. Od lat przyjęło się, że nurka powinno się wyciągać dopiero po ustaniu napadu konwulsji. Takie zalecenie opisane jest nawet w US Navy Diving Manual i bazuje na fakcie, że podczas drgawek zamknięcie nagłośni powoduje brak drożności dróg oddechowych. Mogłoby to prowadzić do urazu ciśnieniowego podczas wynurzania. Jednak doświadczenia z pacjentami pokazują, że nawet w przypadku występowania drgawek jest możliwe prowadzenie wentylacji poszkodowanego bez intubacji. Wskazuje to, że blokada jest raczej częściowa, a nie całkowita i w związku z tym rozprężające się powietrze powinno bez problemu znaleźć ujście. Należy dodać, że po ustaniu fazy klonicznej (drgawek) najczęściej następuje wznowienie głębokiego oddychania, co w przypadku nurka może łatwo prowadzić do zassania wody i utonięcia. Mogłoby to oznaczać, że faza kloniczne jest bezpieczna do wydobycia nurka na powierzchnię. Badania jednak nie wskazują jednoznacznie, że nagłośnia podczas ataku otwiera się równie łatwo przy wydechu dlatego powinno być to traktowane z ostrożnością.

  • Zalecenie jakie z tego wynika to w przypadku kiedy nurek jest w trakcie fazy klonicznej i nie ma automatu w ustach, należy go najszybciej jak to możliwe wydobyć na powierzchnię. Ryzyko utonięcia stwarza to dużo większe niebezpieczeństwo niż nawet potencjalny uraz ciśnieniowy płuc.
  • Jeżeli nieprzytomny nurek ma automat w ustach, ratownik powinien podtrzymywać go i starać się uszczelniać go do ust poszkodowanego do czasu ustania drgawek, a następnie zabrać poszkodowanego na powierzchnię.

Czy są jakieś specjalne zalecenia dla ratowania nurków na rebreatherach?

  • W przypadku ustnik pętli nie znajduje się w ustach, ratownik powinien wydobywać nurka bezzwłocznie.
  • Jeżeli pętla jest w ustach, a maska na swoim miejscu, można założyć, że nurek oddycha i ratownik powinien skupić się na utrzymaniu pętli na miejscu i uszczelnianiu jej do ust.
    • Po drugie, jeżeli rebreather ma widoczny wskaźnik poziomu tlenu, ratownik powinien go sprawdzić. Jeżeli ciśnienie parcjalne O2 przekracza 1.6, ratownik powinien wydobyć nurka (chyba, że jest w trakcie konwulsji – wtedy zalecenia jak w poprzednim pytaniu). Jeżeli poziom tlenu jest poniżej 0.2 ratownik powinien manualnie podnieść jego poziom.
    • W przypadku, kiedy nie ma dostępnego wskaźnika ciśnienia parcjalnego tlenu, ratownik powinien przepłukać pętlę poszkodowanego (tzw. diluent flush). Pomaga to też utrzymać dodatnią pływalność nurka. Oczywiście opisane procedury są możliwe tylko w przypadku, gdy ratownik zaznajomiony jest z użyciem konkretnego rebreathera. Jeżeli nie, postępuje jak w przypadku obiegu otwartego (patrz poprzednie pytanie).

Druga część artykułu: Wynurzenie na powierzchnię

Trzecia część artykułu: Procedury na powierzchni wody